اسرائیلی دیگر

فرهمند علیپور

اسرائیل، سرزمين مقدسی که بنا بر بشارت های تورات مي بايست "جويباري از شير و عسل" باشد، به واقعيتي دیگری مبدل شده است. گویا آرمان صهیونیسم که ایجاد دولتی "پناهگاه و نمونه ای از آزادی" بود فراموش شده و قومی که شهره به آوارگی و مظلومیت داشت اکنون حکومتی به نام "دولت دمکراتیک یهود" برپا کرده است که بسیاری از جهانیان دشمنانش را مظلوم می پندارند.

این البته تنها تلقی "بسیاری از جهانیان " نیست. روشنفکران اسرائیلی و جنبشی که به "پسا صهیونیسم" نیز مشهور شده است در این دایره جایگاه خاصی دارند. آن دسته یهودیانی که رفتن و کار کردن در شهرک های اسرائیلی بنا شده در سرزمین های فلسطینی را بر خود خطا فرض کرده اند و آن بازماندگان هولوکاستی که چندی پیش سوار بر یک کشتی کوچک در انتظار رسیدن به ساحل غزه بودند تا هم محاصره سه ساله دولت تل آویو را بشکنند و هم برای کوکان غزه عروسک و برای پیرمردهایش عصا ببرند. کشتی که سرانجام با اسکورت ده شناور نظامی ارتش اسرائیل روانه بندر اشدود شد.

علاوه بر اینها در چند سال اخیر فیلم هایی از اسرائیل بر پرده های سینمای جهان نشسته است که هم تحسین داوران و تماشاگران بین المللی را به همراه داشته و هم نمایان گر تصویری دیگر از اسرائیل است. فیلم هایی چون "لبنان" و "بشیر و والتز" که نشان دهنده عذاب وجدان روشنفکران و هنرمندان اسرائیلی از اقدامات ارتش این کشور به ویژه در جنگ اسرائیل و لبنان در سال 1982 موسوم به جنگ اول لبنان است.

گرچه واکنش به حوادث صورت گرفته در این جنگ به خصوص کشتار در "صبرا" و "شتیلا"، اردوگاههای پناهندگان فلسطینی توسط میلیشای مارونی در حومه بیروت ، منطقه ای که تحت کنترل نیروهای اسرائیلی بود، از همان روزهای پس از جنگ در اسرائیل اغاز شد و در 1983 دادگاهی در اسرائیل آریل شارون را "مسئول غیر مستقیم" کشتارها دانست و به تبع آن وی از سمت وزارت دفاع برکنار شد. اما موجب نشد تا این خاطره سیاه از حافظه تاریخی اسرائیلی ها که همواره ارتش خود را منزه می پندارند پاک شود.

علاوه بر این دولت اسرائیل با برخی از اقدامات خود هم موجب کورتر شدن گره صلح خاورمیانه شده و هم باعث تزلزل جایگاه و موقعیت این کشور در بین دولتهای حامی خود و افکار عمومی آن کشورها شده است. به گونه ای که مقامات آمریکا به عنوان بزرگترین حامی اسرائیل چندباری آشکار و نهان سیاست های دولت نتانیاهو را موجب افزایش تنفر افکار عمومی مردم خاورمیانه نسبت به واشنگتن و افزایش شمار کشته های سربازان آمریکایی در عراق و افغانستان عنوان کرده اند. همچنین بر اساس یک نظرسنجی که یک ماه پیش در اسرائیل برگزار و نتایج ان در روزنامه "جروزلم پست" منتشر شد، 54 درصد ازشهروندان این کشور کابينه اسرائيل را تنهاترين کابينه در دنيا و منزوی شده دانستهاند.

اقداماتی چون حمله به کشی "ماوی مرمره" و کشتن نه نفر از سرنشینان آن که واکنش های گسترده بین المللی با خود به همراه داشت و در کنار آن موجب شد تا شورای حقوق بشر سازمان ملل همین چند روز پیش با صدور بیانیه ای دولت تل آویو را محکوم و اقدام اسرائیل را "نقض آشکار حقوق بشر و قوانين بشردوستانه بينالمللي" بنامد و اکنون نیز اصرار تل آویو بر ادامه فعالیت های شهرک سازی، بی شک در شکل گیری چنین باوری بی تاثیر نبوده است.

حتی در مورد همین توقف ده ماهه شهرک سازی ها نیز خبرهایی منتشر شده است که گرچه دولت نتانیاهو در این مدت مانع از ساخت دو هزار واحد مسکونی شده اما ظرف همین مدت سه هزار واحد مسکونی دیگر نیز در شهرک های یهودی واقع در مناطق عربی ساخته شده است.

دست رد بر سینه "صلح عربی"در کنار شهرک سازی ها و اصرار بر ادامه اشغال سرزمین های فلسطینی یکی دیگر از اقدامات اسرائیل که مورد انتقادهای بسیاری قرار گرفته است و موجب شده است تا تصویر کشوری کوچک و دمکراتیک در میان همسایگان بزرگ، ستیزه جو و غیر دمکراتیک را بر هم بزند نپذیرفتن طرح سخاوتمندانه صلح ملک عبدالله موسوم به "طرح صلح عربی" بود .

عربستان سعودی که در حلقه کشورهای میانه روهای خاورمیانه و از متحدان نزدیک ایالات متحده در منطقه محسوب می شود در سال 2002 و در جریان کنفرانس سران عرب در بیروت طرحی را ارائه کرد که بر مبنای آن " اگر اسرائیل به پشت مرزهای پیش از جنگ شش روزه برگردد و به نحوی مسئله بازگشت آوارگان فلسطینی را حل کند"، آنگاه کشورهای عرب در اقدامی یکپارچه موجودیت اسرائیل را به رسمیت خواهند شناخت و با تل آویو روابط عادی برقرار خواهند کرد.

این پیشنهاد گرچه از سوی آریل شارون، نخست وزیر وقت اسرائیل رد شد اما اتحادیه عرب بارها تلاش کرد تا با پذیرش چنین طرحی از سوی اسرائیل بحران خاورمیانه را فیصله دهد. حتی تشکیلات خودگردان فلسطینی هم آگهی های بزرگ این طرح را همراه با مفاد آن در روزنامه های مهم عبری زبان اسرائیل منتشر کرد.

گرچه دو سال پیش شیمون پرز در سفری به شرم الشیخ با بیان چند جمله ای از این طرح صلح استقبال کرد اما هرگز دولت تل آویو به صورت جدی حاضر به گفتگو در این خصوص نشد. به جز اسرائیل، ایران و حزب الله لبنان هم با این طرح مخالفت کردند در این میان حماس سیاست دوگانه ای در پیش گرفت، نه طرح را تایید کرد و نه رد. دولتهای سوریه و لبنان نیز به دلیل آنکه خروج اسرائیل از بلندی های جولان و سرزمین هایشان نیز شامل این طرح می شد به آن رای مثبت داند.

مشکلات عبریطرح صلح عربی گرچه گشاد دستانه است اما پذیرفتن این طرح از نظر دولتمردان اسرائیل چندان هم آسان به نظر نمی رسد. در منظر حاکمان "دولت دمکرات یهود" مسئله بازگشت آوارگان به درون مرزهای این کشور، به عنوان یکی از دو پیش شرط های مهم صلح، امری محال به نظر می رسد. زیرا در قدم اول پذیرش چنین طرحی ترکیب جمعیتی اسرائیل تغییر خواهد کرد و این فلسطینیان خواهند بود که در نظام دمکراتیک این کشور قدرت را به دست خواهند گرفت. موضوعی که بنیاد کشور یهود را با مخاطره جدی روبه رو خواهد کرد. به بیانی دیگر در صورت پذیرش بازگشت آوارگان، اسرائیل باید یا حکومتی "یهودی" و غیر دمکرات باشد و یا "دمکرات" بماند و به سرعت "غیر یهودی" شود.

از سوی دیگر پذیرفتن خروج از اراضی اشغال شده در طی جنگ شش روزه نیز برای هر دولتی در تل آویو بسیار سنگین و مشکل خواهد بود و تنها مستلزم رهبران شجاعی است که یکبار برای همیشه هم وجود دولت اسرائیل را در میان همسایگان مشروع سازد و هم سایه نا امنی را از سر شهروندان خود دور کنند.اقدامی مشکل اما شدنی و چاره ساز. مشکل از آن جهت که جامعه اسرائیل کنونی بسیار رادیکال تر از جامعه ای است که دهها سال پیش شکل گرفت و ورود صد ها هزار یهودی روس تبار به اسرائیل در طی سالهای اخیر نیز وزنه رادیکال ها و دست راستی ها را افزایش داده است.

رادیکالیسمی که حتی اسحاق رابین نخست وزیراسبق اسرائیل را قربانی سیاست صلح جویانه اش به دست یک شهروند متعصب یهودی کرد و حتی هنوز نیز سنگ قبر او از دست این گروه از یهودیان متعصب ضد صلح در امان نیست.

پیمان صلح مصر و اردن با اسرائیل، حذف بند "نابودی اسرائیل" از منشور سازمان آزادی بخش فلطسین، تلاشهای یاسر عرفات برای برقراری صلح، اعلام حماس مبنی بر آمادگی برای انعقاد آتش بس ده ساله با اسرائیل و نهایتا طرح صلح عربی همه نمایانگر این واقعیت است که اعراب اصل وجودی اسرائیل را به رسمیت شناخته اند و گام های جدی برای صلح برداشته اند.

اما با این حال دولت اسرائیل هم در تاریخ روابطش با اعراب کمتر از خود انعطاف نشان داده است. به گونه ای که زمانی هنری کسینجر وزیرامورخارجه سابق امریکا در توصیف اصول مذاکرات اسرائیل به کنایه گفته بود که :" اگر شما 95 درصد با ان ها موافق باشید، یعنی شما یهودی ستیز خطرناکی هستید."

محاصره غزهیکی دیگر از مهمترین انتقاداتی که در سالهای اخیر به دولت اسرائیل وارد می شود مسئله تحریم غزه است.این بخش عرب نشین تنها 1/5 میلیون نفر جمعیت دارد اما به سبب مساحت بسیار کوچک آن یکی از پر تراکم ترین جمعیت های جهان را در خود جای داده است. بر طبق اعلام تشکیلات خودگردان فلسطینی بیش از 63 درصد از ساکنان نوار غزه در زیر خط فقر یعنی روزانه با کمتر از یک دلار زندگی می کنند. اگر این آمار درست باشد بدین معناست که درصد فقرای فلسطینی ساکن در این منطقه به نسبت جمعیت، اندکی بیشتر از فقرای کشور آفریقایی "رواندا" است که 60 درصد از مردمانش زیر خط فقر زندگی می کنند.

از ژوئن 2007 و پس از درگیری های خونین میان نیروهای وابسته به فتح و نیروهای حماس در این منطقه که "جنگ برادران" نیز خوانده می شود و تسلط حماس در این منطقه اسرائیل از زمین، هوا و دریا غزه رابه محاصره خود در آورده است. بی کاری، کمبود آب آشامیدنی سالم، کمبود غذا و دارو در طی این سه سال همواره گزارش شده و موجب اعتراض های جهانی شده است. به گونه ای که ریچارد فالک، گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در مناطق فلسطینی که خود یک یهودی است در بیانیه ای با اشاره به وضعیت غزه، سیاست اسرائیل نسبت به فلسطینیان را معادل "جنایت علیه بشریت" توصیف کرد.اسرائیل اما محاصره غزه را در راستای تامین امنیت شهروندانش و واکنشی به موشک پرانی های گروههای نظامی فلسطینی می داند.

بعد از جنگ 22 روزه دولت قبلی اسرائیل موسوم به "سرب گداخته" و بمباران گسترده نوار غزه وضعیت در این مناطق بدتر هم شد. هنوز صدها خانه، مدرسه، مرکز بهداشتی و.. به علت ممنوعیت ورود سیمان و شیشه به این مناطق از سوی دولت اسرائیل، نیمه مخروبه هستند. بستن تونل های مخفی میان این باریکه و مصر و بستن مرز رفح از سوی دولت مصر نیز وضعیت این منطقه را بدتر و انگونه که مقامات سازمان ملل می گویند "شرم آور" کرده است.

در طی نزدیک به یکسال اخیر بارها گروههای امدادی تلاش کرده اند تا محاصره دریایی غزه را بشکنند و کمکهای غذایی و دارویی خود را به ساکنان غزه برسانند اما دولت اسرائیل هر بار به شدت با این کشتی ها برخورد کرده است.

نگاه ها همچنان به اوباماستانتقادهای هواداران صلح عادلانه تنها شامل شهرک سازی ها، محاصره غزه، و یا انتقاد از بد رفتاری های سربازان اسرائیل نیست.(چنانچه "آوراهام بورگ" رئیس اسبق پارلمان اسرائیل -کنست- گفته بود که بد رفتاری های سربازان اسرائیلی با فلسطینی ها خواب را از چشمانش گرفته است.) بلکه مجموعه گسترده تری را شامل می شود از مسئله دیوار حائل و پست های بازرسی و جاده های ویژه گرفته تا حقوق اعراب اسرائیلی و حمله ارتش این کشور به لبنان و غزه . مجموعه ای که موجب شده است تا تصویر روشنفکران داخل اسرائیل و یهودیان دیگری در دنیای غرب همچون گروهی که کشتی امداد رسان به سمت غزه روانه کرد، همانند بسیاری دیگر از روشنفکران غربی نسبت به موقعیت و رفتارهای دولت عبری تغییر کند و همانند آنچه در این گزارش ذکر شد گاه حتی لحنی بیش از ملامت و سرزنش بگیرد.

موضوعی که باعث شده است امروزه بیش از گذشته بسیاری ها از باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا بخواهند تا تغییر استراتژی آمریکا نسبت به اسرائیل را از حوزه گفتار به صحنه عمل نیز بکشاند و با فشار آوردن بر دولت تل آویو و برقراری صلحی عادلانه و فراگیردر منطقه، نقطه پایانی بر بحران 60 ساله خاورمیانه بگذارد .

کاری که به نظر می رسد این روزها و با شکست دمکرات ها در انتخابات کنگره و پیروزی هواداران اسرائیل ، برای اوباما سخت تر شده است. چرا که به طور مثال رئیس آتی کنگره آمریکا "جان بوینر" یک جمهوریخواه و از حامیان سرشناس اسرائیل است یا رئیس کمیسیون سیاست خارجی کنگره خانم "ایلینا راس لتینن" خواهد بود، چهره ای که "رکوردار" تصویب قوانینی در حمایت از اسرائیل است. آیا اوباما در دوسال آتی می تواند ایجاد کشور مستقل فلسطینی تا سپتامبر 2011 را محقق کند؟ پاسخ این پرسش را انتخابات اخیر کنگره سخت و نا امید تر کرده است.

Alyarabiya.net